Síðustu vikur hefur mikið verið rætt um Kárahnjúkavirkjun, mat
Landsvirkjunar á umhverfisáhrifum hennar og áhrif þessara framkvæmda á þjóðarhag.
Mikið magn af misvísandi upplýsingum eru settar fram í fjölmiðlum og í
rannsóknaskýrslum. Niðurstöður þær sem settar eru fram eru hins vegar
margbreytilegar því eðlilega eru þær háðar þeim forsendum sem gefnar eru
í upphafi. Útreikningar á framtíðartekjum af framkvæmdinni eru háðir spádómum
um hvernig álverð komi til með að þróast og niðurstöður útreikninga á
hagkvæmni virkjunarinnar margbreytilegar eftir því.Samkvæmt skýrslu um mat á umhverfisáhrifum er það niðurstaða Landsvirkjunar að umhverfisskaðinn sem hlýst af framkvæmdunum sé ásættanlegur miðað þann ávinning sem af virkjuninni hlýst. Það vekur óneitanlega upp spurninguna: Hvernig er ásættanlegur skaði reiknaður út? Svo virðist sem Skipulagsstofnun hafi metið ásættanlegan skaða með öðrum hætti, þó umhverfisráðherra hafi ekki verið tilbúinn til að styðja það mat. Allt eru þetta
eðlilegar röksemdafærslur og ekki í verkahring
Landsvirkjunar eða Skipulagsstofnunar að fara út fyrir þennan ramma. Í þessari
grein verður ekki reynt að hrekja þessar röksemdir eða deila um hvert verði
orkuverð framtíðarinnar; í það eru til færari menn. Það eru hins vegar
til annars konar röksemdir sem snúa að þessari stóru ákvörðun sem þjóðin
stendur frammi fyrir. Röksemdir sem ekki er hægt að koma við talnafræði eða
fá færustu sérfræðinga til að skera úr um í skýrslugerð. Þetta eru röksemdir
sem þjóðin sjálf, hver einstaklingur, verður að vega og meta og mynda sér
sína persónulegu skoðun á.Ekki er lengra síðan en um miðbik 20. aldar að uppi voru hugmyndir um að virkja þá orku sem falin er í fallkrafti Gullfoss. Gullfoss komst þá um tíma í eigu erlends hlutafélags en Gullfossi var bjargað af Sigríði Tómasdóttur frá Brattholti sem höfðaði mál gegn félaginu til að fá hann aftur í íslenska eigu. Sigríður tapaði miklu fé en hafði þó sigur í þessari baráttu og í dag þökkum við hennar þrautseigju að ekki var ráðist í þessa framkvæmd. Í staðin er þessi náttúruperla virkjuð með öðrum hætti. Árlega heimsækja hátt á annað hundrað þúsund ferðamanna Gullfoss og dást að fegurð hans. Stolt sýnum við þeim sem heimsækja okkar fagra land þessa náttúruperlu, sem er táknmynd hinnar íslensku náttúru og þess sem hún hefur upp á að bjóða. Um leið á hann sér stað í hjarta okkar Íslendinga, það er hluti af því að vera að Íslendingur að dásama fegurð hans. Hér verður ekki reynt að leggja mat á hvort tekjur af virkjun fossins á sínum tíma hefðu gefið meira í aðra hönd en þær
ferðamannatekjur sem tilvist hans sem náttúrufyrirbæris
gefa okkur. Í dag finnst okkur slíkar spurningar harla marklausar. Þau rök
sem við notum í dag til að meta þá ákvörðun að láta fossinn vera óspilltan
eru af allt öðrum meiði. Þau rök sem við beitum þarna eru svokölluð
tilfinningarök.Í gegnum árin hafa Dimmugljúfur eða Hafrahvammagljúfur, eins og þau hafa verið kölluð, verið nánast best geymda leyndarmál hálendisins. Tiltölulega fáir hafa lagt leið sína að gljúfrunum miðað við marga aðra og þekktari staði á hálendinu. Ómar Ragnarsson á öðrum fremur heiðurinn af því að hafa dregið athygli manna að gljúfrunum, ásamt auðvitað Landsvirkjun og þeim virkjanaáformum sem nú eru uppi. Myndir Ómars frá gljúfrunum drógu athygli okkar í Fjallavinafélaginu Kára að þeim og
urðu til þess að við gerðum
okkur ferð á Jökuldalsöræfi til að skoða þessi náttúrufyrirbæri.
Eftir skoðunarferð að gljúfrunum og allnokkrar vangaveltur var ákveðið að
freista þess að flúðasigla eða rafta í gegnum gljúfrin eftir beljandi jökulánni
sem ólgar á botni gljúfranna. Hinn gífurlegi kraftur sem við sáum í ánni
ásamt óviðjafnanlegri fegurð og mikilfengleiki gljúfranna freistaði.
Siglingin var svo farin í júní árið 1999 og gerð heimildarmynd um leiðangurinn
sem sýnd var á Nýársdag 2000 á Stöð 2. Allt þetta ævintýri gaf okkur
kost á að skoða og kynnast gljúfrunum og náttúru þeirra mjög vel og óhætt
er að fullyrða að allir þeir 
sem að leiðangrinum stóðu voru dolfallnir
yfir þessari ótrúlegu náttúrusmíð. Hvergi hér á landi er að finna
nokkuð sem hægt er að telja sambærilegt við þessi gljúfur.Hvað sem rétt kann að vera í talnalegum rökum og umhverfisröskun eða þjóðhagslegum ávinningi af Kárahnjúkavirkjun, segja tilfinningarök okkar að Dimmugljúfur séu ómetanleg sem náttúrufyrirbæri. Ef tvö hundruð metra hár steypuveggur rís þvert yfir gljúfrin geta þau aldrei aftur staðið undir nafni sem náttúrufyrirbæri. Fyrirhugaðar framkvæmdir geta því ekki talist annað en óbætanleg mistök, en þau mistök verða ekki eingöngu greind fyrirfram með vísindalegum rannsóknum eða talnaæfingum. Eina leiðin fyrir þig lesandi góður til að átta þig á þeim er að gera þér ferð að gljúfrunum og skoða þau eins og þau eru í dag. Tækifærið er núna.